Yayın: · Güncelleme: · Oner Business Teknik Ekibi
5651 sayılı Kanun, internet ortamındaki yayınları ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadeleyi düzenler; içerik, yer, erişim ve toplu kullanım sağlayıcılara yükümlülükler getirir. Çalışanlarına veya misafirlerine internet sunan şirketler genellikle toplu kullanım sağlayıcı sayılır ve iç IP dağıtım loglarını elektronik ortamda, bütünlüğü korunarak bir yıl saklamakla yükümlüdür.
5651 sayılı Kanun kimleri kapsar?
Kanunun tam adı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun"dur. Amaç, internet üzerinden işlenen suçlarda failin tespit edilebilmesi için gerekli kayıtların tutulmasını sağlamak ve aktörlerin sorumluluklarını netleştirmektir. Kanun dört temel rol tanımlar:
| Rol | Tanım (özet) | Tipik örnek |
|---|---|---|
| İçerik sağlayıcı | İnternette sunulan bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan | Kurumsal web sitesi sahibi |
| Yer sağlayıcı | Hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten | Hosting ve sunucu barındırma firmaları |
| Erişim sağlayıcı | Kullanıcılarına internet erişimi sağlayan işletme | İnternet servis sağlayıcıları |
| Toplu kullanım sağlayıcı | Kişilere belli bir yerde ve süre internet kullanım olanağı sağlayan | Şirket ofisi, otel, kafe, hastane, okul, internet kafe |
Toplu kullanım sağlayıcılar kendi içinde ikiye ayrılır. Ticari amaçla hizmet verenler (örneğin internet kafeler) mülki idare amirliğinden izin belgesi almak ve ek filtreleme yükümlülüklerine uymak zorundadır. Ticari amaç taşımayanlar, yani interneti asıl işinin yanında sunan ofis, otel, restoran, hastane ve okullar ise ağırlıklı olarak log kaydı ve suç teşkil eden içeriğe erişimi önleyici tedbirlerle yükümlüdür. Şirketlerin büyük çoğunluğu bu ikinci gruba girer.
Toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülükleri nelerdir?
- İç IP dağıtım loglarını kaydetmek: Ağdaki cihazlara dağıtılan IP adreslerinin kayıtlarını elektronik ortamda tutmak.
- Kayıtları saklamak: Bu kayıtları yönetmelikte öngörülen süre, yani bir yıl boyunca muhafaza etmek.
- Doğruluk, bütünlük ve gizlilik: Kayıtların değiştirilmediğini ve yetkisiz kişilerce erişilmediğini güvence altına almak.
- Önleyici tedbirler: Konusu suç oluşturan içeriklere erişimi engelleyici makul önlemleri (ör. içerik filtreleme) almak.
Bu yükümlülüklerin uygulamadaki karşılığı, güvenlik duvarı veya hotspot sisteminin ürettiği kayıtların merkezi bir sistemde toplanması, düzenli olarak imzalanması ve talep edildiğinde yetkili mercilere sunulabilecek şekilde saklanmasıdır.
Hangi log kayıtları tutulmalıdır?
Yasal asgari kayıt, iç IP dağıtım logudur: cihazın MAC adresi, atanan yerel IP adresi ve bu atamanın başlangıç ve bitiş zamanı. Ancak bir olayın gerçekten aydınlatılabilmesi için pratikte şu kayıtların da tutulması önerilir:
- NAT çeviri kayıtları: Yerel IP ve portun hangi dış (genel) IP ve porta çevrildiği; dışarıdan gelen bir talepte iç cihazı bulmanın yolu budur.
- Kullanıcı ilişkilendirmesi: Hotspot girişi, etki alanı oturumu veya SMS doğrulamasıyla bağlantının bir kişiyle eşleştirilmesi.
- Doğru zaman bilgisi: Tüm cihazların güvenilir bir NTP kaynağıyla senkronize olması; saat farkı kayıtları anlamsızlaştırabilir.
İletişimin içeriği (e-posta metni, mesajlar vb.) 5651 kapsamında kaydedilmez ve KVKK'daki ölçülülük ilkesi gereği kaydedilmemelidir.
Log kayıtlarının bütünlüğü nasıl kanıtlanır?
Bir log kaydının delil olarak değer taşıması için, üretildiği andan itibaren değiştirilmediğinin gösterilebilmesi gerekir. Yaygın yöntem, belirli aralıklarla (genellikle günlük) oluşturulan log dosyasının SHA-256 gibi bir algoritmayla özetinin alınması ve bu özetin, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında yetkilendirilmiş bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısından alınan zaman damgasıyla imzalanmasıdır. Dosyada tek bir karakter bile değişirse özet değeri tutmaz ve müdahale ortaya çıkar.
5651 uyumlu log altyapısı adım adım nasıl kurulur?
- Envanter ve kapsam: Kablolu, kablosuz ve misafir ağlarının tamamı; DHCP'yi hangi cihazın dağıttığı belirlenir.
- Ağ ayrımı: Misafir ağı kurumsal ağdan VLAN ve güvenlik duvarı kurallarıyla ayrılır.
- Log üretimi: Güvenlik duvarında DHCP, NAT ve oturum kayıtları etkinleştirilir; misafir ağı için hotspot kimlik doğrulaması kurulur.
- Zaman senkronizasyonu: Tüm ağ cihazları güvenilir bir NTP kaynağına bağlanır.
- Merkezi toplama: Kayıtlar, ağ cihazından bağımsız bir log sunucusunda veya log yönetim ürününde toplanır.
- İmzalama: Günlük dosyalar hash ve elektronik zaman damgasıyla otomatik imzalanır.
- Saklama ve yedekleme: İmzalı kayıtlar en az bir yıl, yedekli ve şifreli olarak saklanır; erişim yetkileri sınırlanır.
- İmha: Süresi dolan kayıtlar kişisel veri saklama ve imha politikasına uygun şekilde silinir.
Farklı log yaklaşımları nasıl karşılaştırılır?
| Yaklaşım | Bütünlük kanıtı | Kullanıcı ilişkilendirme | Bir yıllık saklama |
|---|---|---|---|
| Modem / basit router kayıtları | Yok | Yok | Genellikle mümkün değil |
| Güvenlik duvarı + düz syslog sunucusu | Zayıf (imza yoksa) | Sınırlı | Mümkün, disk planlaması gerekir |
| Güvenlik duvarı + merkezi log + zaman damgası | Güçlü | Etki alanı / hotspot ile mümkün | Planlı ve raporlanabilir |
| Hotspot + merkezi log + zaman damgası | Güçlü | Güçlü (SMS / kimlik doğrulama) | Planlı ve raporlanabilir |
Log tutulmazsa şirket hangi risklerle karşılaşır?
Mevzuata aykırılık hâlinde idari yaptırımlar gündeme gelebilir; ancak şirketler için daha somut risk, ağları üzerinden işlendiği iddia edilen bir suçun soruşturmasında gerçek kullanıcının tespit edilememesidir. Bu durumda internet bağlantısı şirket adına kayıtlı olduğu için şirket yetkilileri ifade vermek zorunda kalabilir ve süreç itibar kaybına yol açabilir. Düzenli ve imzalı kayıtlar, işletmenin hem yükümlülüğünü yerine getirdiğini hem de olaya karışmadığını göstermenin en etkili yoludur.
Log altyapısı aynı zamanda siber güvenlik açısından da değerlidir: şüpheli bağlantıların, zararlı yazılım trafiğinin ve yetkisiz erişim girişimlerinin sonradan incelenmesini sağlar. Bu nedenle 5651 uyumunu, genel siber güvenlik mimarinizin bir parçası olarak planlamanızı öneririz.
5651 uyum kontrol listesi
- Tüm internet çıkışları ve misafir ağları tespit edildi mi?
- İç IP dağıtım (DHCP) ve NAT kayıtları merkezi bir sistemde toplanıyor mu?
- Ağ cihazlarının saati NTP ile senkronize mi?
- Günlük log dosyaları hash ve elektronik zaman damgasıyla imzalanıyor mu?
- Kayıtlar en az bir yıl boyunca yedekli ve şifreli saklanıyor mu?
- Kayıtlara erişim yetkisi sınırlı ve erişimler kayıt altında mı?
- Misafir kullanıcılar için KVKK aydınlatma metni sunuluyor mu?
- Süresi dolan kayıtlar imha politikasına uygun olarak siliniyor mu?
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuatın güncel hâli ve işletmenize özgü yükümlülükler için hukuk danışmanınıza başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
Genel kabul gören yorum, çalışanlarına, öğrencilerine veya misafirlerine belirli bir yerde internet erişimi sağlayan kurumların 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik bakımından toplu kullanım sağlayıcı sayıldığı yönündedir. Ticari amaç taşımayan bu işletmelerin temel yükümlülüğü, iç IP dağıtım kayıtlarını elektronik ortamda tutmak, bütünlüğünü korumak ve mevzuatta öngörülen süre boyunca saklamaktır. Tereddüt durumunda hukuk danışmanınızın görüşünü almanızı öneririz.
İnternet toplu kullanım sağlayıcıları yönetmeliği, iç IP dağıtım kayıtlarının bir yıl süreyle saklanmasını öngörür. Erişim ve yer sağlayıcılar için ise kanun, bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikle belirlenen bir süre tanımlar. Mevzuat zaman içinde değişebildiği için saklama süresini güncel metinlerle ve hukuk danışmanınızla teyit etmeniz, KVKK gereği gereğinden uzun saklamamanız önerilir.
İç IP dağıtım logu, ağınıza bağlanan bir cihaza hangi yerel IP adresinin, hangi tarih ve saatler arasında verildiğini gösteren kayıttır. Genellikle DHCP sunucusu veya güvenlik duvarı tarafından üretilir ve cihazın MAC adresini, atanan IP adresini, kiralama başlangıç ve bitiş zamanlarını içerir. Bu kayıt, belirli bir anda belirli bir IP adresini hangi cihazın kullandığını tespit etmeye yarar.
Yönetmelik, kayıtların doğruluğunun, bütünlüğünün ve gizliliğinin sağlanmasını ister. Bunu kanıtlamanın en yaygın ve güçlü yolu, log dosyalarının özetinin (hash) alınması ve elektronik zaman damgası hizmet sağlayıcısından alınan zaman damgasıyla imzalanmasıdır. Böylece kaydın belirli bir tarihte var olduğu ve sonradan değiştirilmediği ispatlanabilir. Düz metin veya tablo dosyasında tutulan kayıtların güvenilirliği tartışmaya açıktır.
Mevzuat, ticari amaç taşımayan toplu kullanım sağlayıcılar için doğrudan kimlik doğrulama şartı koymaz; ancak yalnızca IP ve MAC kaydı, bir olayın hangi kişiyle ilişkili olduğunu göstermekte yetersiz kalabilir. SMS doğrulamalı veya kullanıcı adıyla giriş yapılan hotspot sistemleri, bağlantıyı bir kişiyle ilişkilendirmeyi kolaylaştırır. Bu durumda KVKK kapsamında aydınlatma metni sunulması ve verinin güvenli işlenmesi gerekir.
Çelişmez, ancak birlikte yönetilmeleri gerekir. Log kayıtları kişisel veri niteliği taşıyabilir; bunları işlemenin hukuki dayanağı çoğu durumda veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesidir. Buna rağmen kullanıcılar aydınlatılmalı, kayıtlara erişim yetkili kişilerle sınırlandırılmalı, veriler şifreli saklanmalı ve saklama süresi dolduğunda kişisel veri saklama ve imha politikasına uygun şekilde imha edilmeli ve bu süreç belgelenmelidir.
Kurumsal güvenlik duvarlarının çoğu DHCP ve oturum kayıtlarını üretebilir; asıl eksik genellikle kayıtların merkezi olarak saklanması, düzenli zaman damgasıyla imzalanması ve bir yıl boyunca erişilebilir tutulmasıdır. Fortinet FortiGate gibi cihazlar merkezi log yönetimi ve hotspot çözümleriyle birlikte kullanıldığında bu gereksinimleri karşılayabilir. Mevcut cihazınızın yeterliliği, modeline, disk kapasitesine ve lisansına bakılarak değerlendirilmelidir.
5651 uyumlu log altyapınızı kuralım mı?
Oner Business Teknolojileri, İzmir Alsancak'taki teknik ekibiyle işletmenizin ağını inceleyip güvenlik duvarı, hotspot, merkezi log toplama ve zaman damgası adımlarını tek bir proje olarak kurgular. Fortinet'in yetkili iş ortağı olarak, FCP sertifikalı mühendislerimizle Fortinet FortiGate tabanlı çözümlerde log üretimini, misafir ağı ayrımını ve içerik filtrelemeyi birlikte yapılandırır; kurulum sonrası desteği SLA ile (15 dakikada uzaktan, en geç 2 saatte yerinde) sürdürürüz. Entegre güvenlik duvarı ve hotspot çözümlerimizle:
- Misafirlerinizin SMS doğrulaması, T.C. kimlik doğrulaması veya sosyal medya girişiyle ağa güvenle bağlanmasını sağlıyoruz.
- Tüm bağlantı loglarını anlık olarak kaydediyor, her gün elektronik zaman damgasıyla otomatik olarak imzalayıp yedekliyoruz.
- Ağınızı port taramaları ve siber saldırı girişimleri gibi kötü niyetli kullanımlara karşı koruma altına alıyoruz.
Ağ tarafındaki ihtiyaçlar için ağ ve iletişim çözümlerimizi inceleyebilir, lisanslama seçeneklerini öğrenmek ve keşif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.